Odczulanie – wskazówki praktyczne

•  Jak przebiega leczenie odczulaniem?

Jedynie alergolog lub lekarz posiadający w dziedzinie alergologii odpowiednie doświadczenie może wydawać zalecenia oraz prowadzić leczenie, ponieważ wymaga to głębokiej wiedzy z zakresu alergologii. Leczenie trwa dłuższy czas (od 3 do 5 lat) i składa się z kilku etapów.

 Ekstrakty alergenowe mogą być podawane dwiema drogami:

 - jako iniekcje podskórne (podawane w zastrzykach bezpośrednio pod skórę),

 - jako terapia podjęzykowa (krople aplikowane pod język).

Alergolog przepisuje stopniowo wzrastające dawki tego samego alergenu, który okazał się być odpowiedzialny za powstawanie objawów alergicznych, by organizm przyzwyczaił się do jego obecności i już na niego nie reagował (lub reagował słabiej). Leczenie to przebiega w dwóch następujących po sobie fazach:

- faza leczenia wstępnego, w której dawka jest stopniowo zwiększana,

- faza leczenia podtrzymującego, w której maksymalna tolerowana dawka jest podawana przez dłuższy okres czasu.

• Kto może odnieść korzyść z odczulania?

Aby immunoterapia była skuteczna, alergolog musi uwzględnić pewne ogólne kryteria, które pozwolą na ustalenie prawidłowych wskazań i zapewnienie możliwie największych szans na wyleczenie:

• jednoznaczna identyfikacja alergenu (lub alergenów) odpowiedzialnego za objawy przy pomocy testów alergenowych
• możliwości unikania odpowiedzialnego alergenu są znikome bądź nieskuteczne (np. w przypadku pyłków)
• występujące objawy nie ustępują po poprawnie przeprowadzonym leczeniu farmakologicznym
• zmotywowany pacjent, który jest w stanie przez minimum 3 lata ściśle stosować się do planu leczenia

 Spośród klinicznych postaci alergii terapia odczulaniem najczęściej znajduje zastosowanie w alergicznym nieżycie nosa i spojówek, astmie alergicznej oraz nadwrażliwości na jady owadów błonkoskrzydłych (alergia na jady pszczół, os i szerszeni).[1]

Efekty leczenia są najkorzystniejsze, gdy uczulenie nastąpiło niedawno, jest skierowane przeciwko tylko jednemu alergenowi (pacjenci z mnogimi uczuleniami słabiej odpowiadają na leczenie), zaś do celów terapii dostępny jest wystandaryzowany ekstrakt alergenowy.

• Po czym mogę poznać, czy odczulanie się powiodło?

Mimo że odczulanie nie gwarantuje sukcesu we wszystkich przypadkach, bardzo często pozwala osiągnąć doskonałe rezultaty.

• Częstość odpowiedzi jest duża zwłaszcza w przypadku alergii na jady owadów (80% w alergii na pszczoły i 95% na osy).
• Skuteczność odczulania wysoka jest również w przypadku alergenów najczęściej wywołujących alergiczny nieżyt nosa i astmę alergiczną (roztocze, pyłki, sierść kocia itd.).

 Alergolodzy oceniają skuteczność specyficznej immunoterapii na podstawie zróżnicowanych kryteriów. Najważniejsze z nich to:

• ustępowanie objawów
• spadek zapotrzebowania na leki do zwalczania objawów.

Uwzględniając oba powyższe kryteria, zasadniczo należy liczyć się z poprawą podczas pierwszego roku leczenia lub – w alergii sezonowej – w następnym sezonie pylenia. Należy jednak pamiętać, że każdy pacjent może w różnym stopniu i w różnym czasie zareagować na prowadzoną immunoterapię.

Klucz do sukcesu
O sukcesie terapii odczulaniem decyduje wiele czynników. Jednym z nich jest dokładne stosowanie się do planu terapii przez pacjenta. Wartościową pomoc mogą stanowić również niektóre informacje o środkach ostrożności i rady praktyczne, umożliwiające skuteczny przebieg leczenia odczulającego.

[1] Bousquet J, Lockey R, Malling H.J. Immunothérapie des allergènes : traitement vaccinal des maladies allergiques. Texte d'actualisation de l'OMS. Rev Fr Allergol Immunol Clin, 1999; 39(5): 385-444